Utraty przytomności

Śpiączka może być wywołana chorobą mózgu, chorobą ogólnoustrojową  (cukrzycą, zaburzeniami rytmu serca, mocznicą). U osób ludzi w podeszłym wieku omdlenia zazwyczaj są wynikiem choroby lub skutkiem ubocznym leków (antyarytmicznych, psychotropowych). Najczęściej omdlenie wiąże się z chorobą serca i naczyń lub chorobą nerwową. Często spotykane jest omdlenie ortostatyczne, wywołane nagłym spadkiem ciśnienia tętniczego, czy omdlenie mikcyjne, pojawiające się w czasie oddawania moczu, szczególnie w nocy, po gwałtownym podniesieniu się z łóżka. Utrata przytomności wywołuje zanik odruchów obronnych, które chronią nas np. przed zachłyśnięciem się. W trakcie utraty przytomności zanika więc np. bodziec kaszlowy, w związku z czym ciało obce lub wymiociny łatwo mogą wpaść do tchawicy, co może groźnie uszkodzić pęcherzyki płucne i chory zwyczajnie może się udusić. W większości przypadków utraty przytomności występuje zwiotczenie mięśni, w wyniku czego u chorego leżącego na plecach zapada się nasada języka zatykając wejście do tchawicy i chory dusi się własnym językiem. Przyczynami utraty przytomności są: urazy głowy, wzrost ciśnienia śródczaszkowego na wskutek krwawienia, obrzęk mózgu, niedobór tlenu w mózgu, zaburzenia przemiany materii, zaburzenia pracy wątroby, zaburzenia funkcji nerek, za duże stężenie glukozy we krwi, za małe stężenie glukozy we krwi, zatrucia, padaczka, skurcze gorączkowe, porażenie prądem elektrycznym, udar mózgu, zator, wylew, zbyt duże ochłodzenie organizmu, wyczerpanie organizmu, działanie gorąca, udar cieplny, udar słoneczny. Objawami utraty przytomności są: brak reakcji na pytania, brak odpowiedzi na głośne wołanie, brak kontaktu słownego, brak reakcji na bodźce mechaniczne, wiotkość mięśni. Utratę przytomności i jej przyczyny możemy rozpoznać obserwując np. źrenice chorego i ich reakcję na światło, która może oznaczać śmierć kliniczną lub zatrucie. Wąskie źrenice oznaczają zazwyczaj utratę przytomności wywołaną zażyciem narkotyków,  a szerokie - śmierć kliniczną. Wystąpienie tak zwanego krwiaka okularowego, czyli zasinienia skóry wokół oczu, oznacza złamanie podstawy czaszki. Krwotok z nosa oraz wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego oznaczają również złamanie podstawy czaszki. Zapach acetonu  z jamy ustnej oznacza śpiączkę cukrzycową, występowanie innych zapachów  oznaczają zazwyczaj różne zatrucia. Jeśli w tylnej ścianie gardła pojawia się krew i płyn mózgowo-rdzeniowy, jest to złamanie podstawy czaszki. Zapadnięcie żył szyjnych zewnętrznych to wstrząs hipowolemiczny, a wypełnienie żył szyjnych zewnętrznych to tamponada serca lub odma prężna. Siniak pod prawym łukiem żebrowym oznacza uraz wątroby, siniak pod lewym łukiem żebrowym oznacza uraz śledziony. Pierwsza pomoc zależy od stopnia utraty przytomności. Zasłabnięcie to utrata równowagi, zaburzenia widzenia, bladość i chwilowe zaburzenie świadomości, ale bez jej pełnej utraty. W takim przypadku należy ułatwić choremu oddychanie: poluzować krawat, szalik, apaszki, rozpiąć guziki koszuli i spodni, podać szklankę wody i zwiększyć dopływ świeżego powietrza. W przypadku omdlenia, czyli krótkiej utraty przytomności, należy ułożyć chorego na plecach i jednocześnie unieść mu ręce i nogi. Kobiety w zaawansowanej ciąży należy ułożyć na lewym boku, albo położyć na plecach i podłożyć poduszkę lub koc pod prawy bok. Nie należy unosić w takim przypadku rąk i nóg. Jeśli po 1 - 2 minutach świadomość nie powraca, należy zastosować pozycję boczną ustaloną i wezwać pogotowie. Pozycję boczną łatwo wykonać i pozwala na szybkie odwrócenie chorego w przypadku zaniku funkcji życiowych.